کیان پرویزی- بامدادالبرز
یکی از جذابترین نمایشهای مهندسیشده، تبدیل یک مفسد اقتصادی به قهرمان ملی است؛ نمایشی چنان ماهرانه و با طراحی دقیق پیش میرود تا جایی که مخاطب پس از مدتی نهتنها اصل ماجرا را فراموش میکند، بلکه ممکن است در صف حمایت از فردی بایستد که روزگاری نماد تخلف و سوءاستفاده بوده است.
کافی است ماجراهای پیچیده اقتصادی در چند جمله کلی خلاصه شود؛ عباراتی مثل “خدمتگذاری در دوران تحریم“ یا “ریسکپذیری برای منافع ملی“. با چنین تعابیری، یک پرونده مالی بهراحتی به داستانی حماسی تبدیل میشود؛ داستانی با قهرمانی تنها، که به گفته طرفدارانش، انگار “بهجای همه ما“ خطر کرده است.
با کمی مهارت در فرافکنی ساختاری، تمام ماجرا از یک تخلف فردی به “ناتوانی نهادی“ منتقل میشود. در این روایت تازه، متهم دیگر تصمیمگیر یا بهرهمند نیست؛ بلکه بهعنوان نتیجه طبیعی یک سیستم ناکارآمد معرفی میشود، گویی تنها قطعهای بیاختیار در چرخدندهای بزرگ بوده است.
این اتفاق بهخوبی نشان میدهد که چگونه میتوان با مدیریت رسانه، برنامهریزی دقیق و استفاده از فرصتها، از فردی با سابقه اقتصادی پرحاشیه، تصویری جدید و مثبت ساخت. لبخندها، صحبتها درباره اشتغال و سرمایهگذاری، و تعامل با خبرنگاران به گونهای بود که او را نه بهعنوان فردی که باید پاسخگو باشد، بلکه بهعنوان “فعال اقتصادی” و “کارآفرین“ با اشتغال ۱۷۰۰۰هزار نفری در سطح ملی معرفی کردند.
حال این سوال مطرح میشود که مسئولان استانی چگونه اجازه دادند چنین پروژهای با ریسکهای واضح، تحت هدایت فردی جنجالی، پیش برود؟ آیا ارزیابی کامل از مشکلات، منابع و پیامدهای اقتصادی پروژه صورت گرفته بود؟ آیا مسئولان نگران نبودند که اعتماد عمومی، بیش از هر سرمایهای، به شفافیت وابسته است؟
بر همگان روشن است وقتی مدیریت رسانه، سکوت نهادهای مسئول و برنامهریزی دقیق کنار هم قرار میگیرند، امکان دارد فردی با پروندهای جنجالی، از متهم به قهرمان ملی تبدیل شود. این فرمول تکراری نشان میدهد که هر افتتاحیه بزرگ میتواند به پوششی برای پاک کردن گذشته تبدیل شود و سوالی جدیتر را پیش میکشد: چگونه ممکن است یک فاسد اقتصادی، با کمک سیستم، تبدیل به قهرمان ملی شود؟
قطعا این روند، فراتر از یک افتتاحیه ساده است؛ نمایشی از چگونگی مدیریت افکار عمومی و بازسازی چهره افراد پرحاشیه است. و سکوت مسئولان موجب قربانی اعتماد عمومی میشود.
هر چند این تنها یک نقد شخصی نیست؛ بلکه هشدار درباره یک الگوی تکراری است. الگویی که اگر دربارهاش صحبت نکنیم، دوباره و دوباره تکرار میشود- افرادی که باید در برابر قانون قرار بگیرند، در نهایت با کمک روایتسازی، تبدیل به “قهرمان“ میشوند.
معاون ویژه استاندار البرز و فرماندار شهرستان کرج؛
